http://avayetabriz.ir

آژانس خبری تحلیلی آوای تبریز اخبار اجتماعینیروهای مسلح در زلزله کرمانشاه سنگ تمام گذاشتند/تبعات زلزله در تبریز فاجعه بار خواهد بود
شناسه خبر :1858
پنج شنبه, ۱۵ فروردین ۱۳۹۸
8 بازدید
پ

نیروهای مسلح در زلزله کرمانشاه سنگ تمام گذاشتند/تبعات زلزله در تبریز فاجعه بار خواهد بود گروه اجتماعی آوای تبریز: پنجم دی ماه بود که زمین بم را لرزاند و تعداد زیادی از همطونانمان را به کام مرگ کشاند. شاید بعد از زلزله‌های مانند زلزله رودبار، زلزله بم زنگ هشداری برای مقابله با این بلای طبیعی […]


نیروهای مسلح در زلزله کرمانشاه سنگ تمام گذاشتند/تبعات زلزله در تبریز فاجعه بار خواهد بود

گروه اجتماعی آوای تبریز: پنجم دی ماه بود که زمین بم را لرزاند و تعداد زیادی از همطونانمان را به کام مرگ کشاند. شاید بعد از زلزله‌های مانند زلزله رودبار، زلزله بم زنگ هشداری برای مقابله با این بلای طبیعی شد و به همین مناسبت نیز سالروز وقوع زلزله بم را روز ایمنی و کاهش اثرات بلایای طبیعی نامیدند. به همین مناسبت به گفت‌وگویی با حامد حق کیش، عضو هیئت کارشناسی اعزامی سازمان نظام مهندسی ساختمان استان آذربایجان‌شرقی به مناطق زلزله زده غرب کشور و استاد دانشگاه آزاد نشستیم تا پیامدهای وقوع زلزله احتمالی در تبریز و راه‌های کاهش اثرات ناشی از زلزله را بررسی کنیم. مشروح این گفت‌وگو را در زیر می‌خوانید.

آوای تبریز: اصلی ترین چالش‌های ما به هنگام وقوع زلزله احتمالی در تبریز چیست؟

حق‌کیش: بعد از زلزله پنجم دی‌ماهِ بم که این روز به نام روز ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی نام گذاری شد اقدامات بسیاری انجام گرفت اما این به منزله این نیست که با تمام ظرفیت کارهای لازم انجام شده است، مساله‌ای که برای من جالب است این است که در کلانشهرهایی مانند تبریز و تهران که شریان های حیاتی و معابر متعددی وجود دارد اگر زلزله‌ای رخ دهد چه اتفاقی خواهد افتاد؟ در سرپل ذهاب ساختمان‌های بلند مرتبه بسیار کمتری نسبت به تبریز و تهران وجود داشت و معابر فراخ تر بود. قطعا کسی که تمام خانواده و خانه‌اش از بین رفته حداقل خواسته‌ای که دارد این است که از خانه و ساختمان خراب شده خود دور نشود و در آنجا چادر بزند اما در کلانشهرهایی مانند تهران و تبریز اگر زلزله ای با همین شدت و بزرگا در مقیاس مشابه رخ دهد چقدر از افراد زنده می ماندند و آیا اصلا مدل‌های پیش بینی شده برای اسکان موقت ((در عمل)) پاسخگو خواهد بود؟

مساله دوم این است که آیا تیم یکپارچه مدیریت بحران، واقعا وجود دارد؟ آن طور که در زلزله کرمانشاه و اهر و هریس و ورزقان مشاهده شد متاسفانه ما مدیریت بحران یکپارچه نداریم که زیر نظر مدیریت بحران استانداری مربوطه فعالیت کند. فرض کنید ۳۱ استان داریم و ۳۱ سازمان نظام مهندسی ساختمان، اگر مثلا در کرمانشاه اتقاقی رخ دهد دیگر سازمان‌های نظام مهندسی ساختمان استان باید با سازمان متناظر خود در کرمانشاه هماهنگ شوند و اقلام امدادی اهدایی را به آنجا ارسال کنند (که روشی منطقی هم به نظر می رسد)؛ حال اینکه سازمان نظام مهندسی ساختمان استان کرمانشاه چگونه به استانداری و مدیریت بحران وصل شود تا پایگاه داده اقلام عرضه و تقاضا بالانس شود، هم نیاز به بهبود اساسی دارد. لذا پیشنهاد می‌شود همه نهادها نه تنها به صورت واقعی، ارتباط فنی خود را با ادارات کل مدیریت بحران استانداری‌ها حتی قبل از وقوع بحران ها به صورت تنگاتنگ و منسجم حفظ کنند بلکه برای به روز آوری زیرساخت‌های لازم، بدنه مدیریت بحران وزارت کشور را با کمک فکری خود تغذیه علمی نمایند.

باید این موضوع را بررسی کنیم که اگر این اتفاق در تبریز رخ دهد آیا ساخت و سازهای ما تاب آوری لرزه‌ای لازم را دارند یا نه؟ در بعضی مناطق خرابی‌ها سطحی خواهد بود اما در بعضی مناطق خرابی‌ها فاجعه به بار خواهد آورد. البته منظور از فاجعه بُعد مالی نیست بلکه بُعد انسانی است. در صنعت ساختمان گاهی تامین بخش مختصری از خسارت‌های مالی با پوشش‌های متنوع بیمه ای التیام بخش است اما در مورد فجایع انسانی، فقدان یک انسان، شیرازه عاطفی و معیشتی خانوار و نسل بعدی آن را متزلزل می‌نماید فلذا هرگز قابل جبران نخواهد بود.

آوای تبریز: آیا آن طور که گفته می‌شود بیشترین خسارات زلزله سرپل ذهاب به خاطر مسکن مهر بود؟

حق‌کیش: در کتاب زلزله کرمانشاه و درس‌هایی برای مهندسین اشاره‌ای داشتم به گزارش تیم ارزیابی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با این مضمون تقریبی که از کل خرابی‌ها ۵۰ درصد خرابی در ساختمان‌های بتن آرمه و ۵۰ درصد در ساختمان های فولادی بود اما در بررسی مجزای پروژه های مهر، ظاهرا ۶۰ درصد خرابی‌ها در ساختمان‌های بتن آرمه و ۴۰ درصد در ساختمان های فولادی بود.

فارغ از این موضوع چه در مسکن مهر و چه در دیگر ساختمان‌ها و پل ها و ابنیه فنی و…، خرابی‌هایی به دلیل عدم رعایت ضوابط وجود داشت مثلا در یکی از مجتمع های مسکونی مهر سرپل ذهاب خرابی‌های غیرسازه‌ای چشمگیر بود چون یک سری از حداقل های آیین نامه‌ای رعایت نشده بود اما در برخی ساختمان‌های اطراف در اثر همان زلزله اتفاقی رخ نداده بود که این مساله از طرفی هم نتیجه عدم واقعی بودن تعرفه خدمات مهندسی است که یکی از تبعات آن کمرنگ شدن حضور فکری و فیزیکی ارکان مهندسی طراحی، نظارت، اجرا و بهره برداری در فرآیند ساخت است و متاسفانه در قالب قربانی شدن کیفیت نمود می‌یابد.

آوای تبریز: اگر مشابه زلزله‌ی ورزقان در تبریز رخ دهد به نظرتان چه فاجعه‌ای صورت می‌گیرد؟

حق‌کیش: آرزو می‌کنم هیچ وقت اتفاقی که در ورزقان افتاد برای تبریز نیافتد زیرا نمی‌دانیم چه خسارت‌های جبران ناپذیری خواهد داشت. تعدد رو به رشد سازه‌های بلند در کلانشهر تبریز و یا بی نظمی شریانی تبعات ریسک را مضاعف خواهد نمود. طبیعتا در ورزقان چنین چیزی نداشتیم و تراکم در مرکز استان بسیار بیشتر از تراکم در ورزقان است. اگر مشابه زلزله‌ی اهر، هریس و ورزقان در تبریز اتفاق می‌افتاد عملیات امداد رسانی هم دچار مشکلات چند برابری می‌شد. رفتار پیشگیرانه از جمله مسائلی است که در مدیریت بحران مطرح است و پیشنهاد می شود ارجح بر مدیریت پاسخ محور تلقی گردد، به طور مثال در ژاپن بر اساس هر منطقه و محله پناهگاهی تجهیز شده که برای هر خانوار همان منطقه، شناخته شده و قابل دسترسی سریع است و هر هفته به نوبت یک خانواده باید اقدامات مراقبتی پیشگیرانه مانند کنترل مقادیر و تاریخ انقضای داروهای ضروری، سیستم روشنایی و باطری چراغ قوه و سایر اقلام فهرست شده را چک کند و به کودکان نیز آموزش لازم داده‌ شده است. یعنی در این حد در بحث فرهنگ سازی سرمایه گذاری فکری و اقتصادی شده است.

اما در بُعد فرهنگی و در زمینه فرهنگ‌سازی در کشور ما جای کار بسیاری وجود دارد. ما نه تنها آموزش‌های عمومی بلکه باید آموزش‌های تخصصی نیز ارائه دهیم. نکته بعدی این است که ما از بُعد مردمی هم نهادسازی لازم برای مدیریت بحران را الزاما و فورا بایستی انجام دهیم و صرفا از حاکمیت انتظار رسیدگی نداشته باشیم زیرا بهره مندی از پتانسیل مردمی تبعات بسیار مثبتی دارد و همسو و هم افزا با سیستم مدیریت بحران دولتی عمل خواهد نمود به خصوص که با ادراک درست از نحوه مقابله با انواع بحران، آمار تلفات انسانی کاهش قابل توجهی می‌یابد.

ما همه ساله مسابقات رباتیک متعددی داریم اما من یک بار هم ندیده‌ام که برای ۵ دی مسابقاتی برگزار شود که محوریت آن سنجش افزایش توان عملیاتی ربات های امدادگر باشد. اتفاقی که جای خالی‌اش در زلزله سرپل ذهاب احساس شد زیرا نیروهای امدادگر اطلاعی از آمار نفراتی که زیر آوار گرفتار شده بودند نداشتند لذا تا قبل از حصول اطمینان از عدم دریافت سیگنال های مربوط به علایم حیات، عملا از ورود ماشین آلات سنگین برای آواربرداری به شدت واهمه داشتند. از طرفی هم نمی‌شد آوار برداری را متوقف کرد.

هلال احمر، آتش نشانی و دانشگاه علوم پزشکی اگر فعالیت‌های پیشگیرانه ای را در دستور کار فعالیت های خود در فاز قبل از وقوع بحران قرار دهند ماموریت خانواده بزرگ نیروهای مسلح در حین بحران در راستای دیگری قابلیت استفاده می یابد. خانواده بزرگ نیروهای مسلح ایران در زلزله کرمانشاه سنگ تمام گذاشتند اما تریبونی وجود نداشت تا این اخبار منعکس شود.

البته از سوی دیگر اطلاعاتی نیست که مثلا بگوییم در تبریز یا هر شهر دیگری اگر زلزله‌ای رخ داد چند مرکز درمانی یا آتش نشانی و… با چه تجهیزاتی به چند مدرسه با چه تعداد دانش آموزی قابلیت ارائه خدمات فوریتی دارد؟! اتفاقی که در بیمارستان‌های سر پل ذهاب افتاد این بود که طبیعتا از یک بیمارستان انتظار اولیه ای مبنی بر خدمات رسانی به مجروحین زلزله وجود دارد اما اگر بیمارستان های صحرایی نیروهای مسلح نبودند مراکز درمانی به تنهایی قادر به انجام این مأموریت بودند؟

آوای تبریز: با توجه به بافت حاشیه‌نشین تبریز در صورت وقوع زلزله چه مشکلاتی در این بافت‌ها رخ می‌دهد؟

حق کیش: بافت حاشیه تبریز جزء بافت تبریز است، ساختمان‌هایی که حتی پروانه ساخت داشته و حداقل اسناد نظارت بر آنها وجود دارد نیز در زلزله ممکن است دچار آسیب ‌شوند چه رسد به بافت‌های حاشیه‌نشین … لذا این نشانگر لزوم و اهمیت دوچندان توجه به حاشیه (مخصوصا در بحث توزیع بودجه) است.

 با عنایت به این که ۵ دی، علاوه بر روز ایمنی در برابر زلزله، روز کاهش اثرات سایر بلایای طبیعی نیز می باشد شایان ذکر است خسارت‌هایی که گاها در اثر برخی از سیلاب های شهری به وجود می‌آید قطعا شایسته استان ما نیست و بنده فکر می‌کنم که جا دارد مدیریت بحران استان طی حرکتی علمی، با هدایت مسیر پایان‌نامه ها و طرح های تحقیقاتی، تاثیرات پژوهش‌های برخی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی را مورد مطالعه قرار دهد. به طور مثال پایه‌های پل‌ها اگر طرحشان بهینه شود باعث می شود به لحاظ هیدرولیکی در مواقع بحران ریسک آبشستگی از لیست دغدغه های ما حذف شود.

در پایان با وجود تمام کاستی های موجود در امدادرسانی و بازسازی، اول از ملت شریف ایران در سراسر دنیا(به خاطر آفرینش حماسه ملی همدلی و همدردی) و سپس از کلیه نهادهای دست اندرکار مدیریت بحران و بازسازی متشکرم و امیدوارم از این تجربه تلخ (زلزله کرمانشاه)، حداکثر تجربه لازم را اندوخته باشیم تا در بلایای اجتناب ناپذیر آتی، با حداقل آسیب های اجتماعی مواجه شویم.

 تشکر ویژه ای هم دارم از آن دسته از اصحاب رسانه که با صیانت از شرافت قلم، با متوجه کردن مدیران ذیربط به وظایفشان، التیام آور ماندگاری برای آلام هموطنان عزیز و داغدارمان در غرب کشور شدند.

گفت‌وگو از: فرناز پورعباس

 

 

 

 

 

 


کانال تلگرام تبریز ما


 

جمع آوری مطالب از: آژانس خبری تحلیلی آوای تبریز

منبع خبر

 

پ
نظرات و تجربیات شما
نام:
ایمیل:
سایت شما:
* نظری شما:
قوانین ارسال نظر
قوانین ارسال نظر

لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر،تکرار نظر دیگران،توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

لطفا نظرات بدون بی احترامی ، افترا و توهین به مسٔولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

در غیر این صورت < <دیوار خبر>>مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.