http://avayetabriz.ir

آژانس خبری تحلیلی آوای تبریز صدا و سیماارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
شناسه خبر :49527
سه‌شنبه 26 آذر 1398
15 بازدید
پ

ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی به گزارش آوای تبریز وقتی ارزش محصول فرآوری شده حداقل ۶ برابر محموله معدنی باشد ، محاسبه سرمایه ای که با صادرات ماده اولیه از دست می رود ، کاملا ساده است این را از سرنوشتی که نصیب پوکه های معدنی شده، می توان فهمید. آذربایجان شرقی و […]


ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی

به گزارش آوای تبریز وقتی ارزش محصول فرآوری شده حداقل ۶ برابر محموله معدنی باشد ، محاسبه سرمایه ای که با صادرات ماده اولیه از دست می رود ، کاملا ساده است این را از سرنوشتی که نصیب پوکه های معدنی شده، می توان فهمید.

آذربایجان شرقی و ذخایر پوکه معدنیارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
آذربایجان شرقی به دلیل قرار گیری در حد فاصل دو کوه آتشفشانی سهند و سبلان در طول قرن های متمادی منبع ذخایر عظیمی از مواد معدنی متعدد شده است . یکی از آنها پوکه معدنی است که به صورت عمده در نواحی جنوب تبریز و جنوب شرق استان استحصال می شود.
به گفته رحمانی ، معاون امور معادن و صنایع معدنی سازمان صمت استان، بیش از ۶۵ میلیون تن ذخیره شناخته شده پوکه معدنی در آذربایجان شرقی وجود دارد که تا کنون ۱۲۰ معدن برای استخراج از آنها ثبت شده است.

پوکه معدنی چیست؟
پوکه معدنی با نام تجاری پومیس نوعی ماده آتشفشانی است که از سرد شدن گدازه ها حاصل می شود.
سنگ‌ های متخلخل که با وجود سبکی از مقاومت بالایی نیز برخوردار است.دارای سیلیس و فسفر و گوگرد و بهترین عایق صوت و دما است و از پرطرفدارترین مواد اولیه در تولید مصالح ساختمانی محسوب می شود.
کارشناس استخراج معدن می گوید : این ماده به‌صورت خام در طبیعت پیدا شده و معدن کاران پس از اکتشاف معدن به استخراج و فرآوری آن اقدام می‌کنند. ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
برای استخراج پوکه خام از دل کوه‌های آتش‌فشانی باید ذخیره پوکه‌هایی را که در برخی مواقع قطری بین ۵۰تا ۱۰۰ متر دارند و در زیر لایه‌های خاک مدفون شده‌اند توسط بولدوزر حفر کرده و سپس حمل و دانه‌بندی کنند تا سایزهای مختلف پوکه متناسب با کاربرد پیش‌بینی شده به دست مصرف‌کننده برسد.
نعمتی می افزاید:کشورهای معدودی در جهان دارای ذخایر پومیس هستند که آمریکا با پیش بینی حجم ۲۵۰ میلیون تن که تا ۴ برابر آن نیز قابل اکتشاف است به تنهایی نیمی از پوکارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنیه معدنی دنیا را داراست و جالب اینکه کمترین میزان استخراج هم در این کشور انجام می شود .
وی ادامه می دهد: اما در منطقه ما، ترکیه نیز ذخایر قابل توجهی از پوکه معدنی دارد که در کارخانه های مختلف فرآوری تبدیل به مصالح یا مواد دارای ارزش افزوده بالاتر می شود .حدود ۴۰ درصد صادرات جهانی این بخش را در اختیار ترکیه است.
کارشناس فرآوری مواد معدنی می گوید: مناطق دارای پوکه معدنی در ایران، آذربایجان شرقی و کردستان است که پوکه های معدنی استان ما به دلیل مرغوبیت و دارا بودن پایه آهکی درتولید بلوکهای سبک ساختمانی مورد استفاده قرار می گیرد. مصالحی که مقاومت زیاد و وزن کمی دارند و عایق مناسبی برای انرژی محسوب می شوند.
رضایی اضافه می کند: در حالی که پوکه معدنی دهها کاربرد صنعتی در حوزه های کشاورزی و غذایی دارد ، در کشور ما به عنوان دومین تولید کننده پوکه معدنی در منطقه تنها به کارگاههای کوچک تولید بلوک سبک بسنده شده است . کارگاههایی که در سالهای اخیر البته رو به تعطیلی گذاشته اند.
حالا دلایل مختلفی که رکود ساخت و ساز مهمترین آنها لقب گرفته ، سرآغاز ماجرای خام فروشی پوکه های معدنی شده است.ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی

آغاز یک پیگیری
پیگیری ما از یک خبر ساده آغاز شد. وقتی خاکپور ، یکی از تولید کنندگان بلوک سبک از افزایش نامعقول قیمت فروش داخلی این ماده معدنی گفت . از این که معدن کاران تمایلی به فروش پوکه به کارگاهها ندارند و امسال به همین دلیل ، قیمت تمام شده بلوک به گونه ای در آمده که خریدار ندارد و با ادامه این روند کارگاه تعطیل می شود.
راهی هروی می شویم . شهری در نزدیکی تبریز که مرکز تولید ۸۰ درصد از پوکه های معدنی است . کمی با فاصله از منطقه مسکونی هروی در کنار جاده های روستایی ، معادن پوکه با فاصله کمی از هم دیده می شوند .
جانقور مشهورترین محدوده معدنی این حوالی است.
اکبری بهره بردار معدن در خصوص افزایش قیمت فروش می گوید: وقتی کرایه لودر و بولدوزر و بیل مکانیکی حداقل ۳ برابر شده چگونه می شود قیمت فروش را ثابت نگه داریم؟!
با وجود قیمت بالا ، تردد نسبتا زیاد تریلرها و کامیونها حاکی از رونق معادن است که البته از پلاک وسایل نقلیه معلوم می شود اغلب آنها بومی نیستند.ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
رانندگان هم تمایلی به مصاحبه با ما ندارند. بعد از مدتی بالاخره یکی می گوید : این ماشینها اغلب برای مرز بارگیری می کنند. آنجا کلی مرزنشین هست که به اصطلاح پیله ور می گویند.آنها خریدار پوکه ها هستند و به عراق صادر می کنند .
همسفرش هم توضیح می دهد: در داخل کشور هر محموله ۲۰ تا ۲۲ تنی در نهایت یک میلیون تومان فروخته می شود . اما با پول کشور عراق ۶ میلیون تومان خریداری می شود.
حالا تا حدودی متوجه می شویم داستان افزایش قیمت در ماههای اخیر چیست . افزایش ناگهانی قیمت ارز ، موجب سودآوری صادرات پوکه شده و معدنکاران را به سمت فروش خارجی هدایت می کند تا تامین نیاز داخلی!
مرد میانسالی دورادور صحبتهای ما را می شنود. دعوت می کنم نزدیکتر بیاید. می گوید خودش و پسرش صاحب یکی از همین معادن هستند.تا چند سال قبل که ساخت و ساز رونق داشت ، بازارشان خوب بود ولی پارسال در حال تعطیل کردن معدن بودند که موضوع قیمت ارز پیش آمد و بقیه ماجرا …

پسرش ادامه می دهد : البته ما حداقل چهار نوع پوکه داریم که تنها نوع عدسی و پودری آن در کارگاههای داخل مصرف می شود.آنچه صادر می کنیم ، نخودی و بادامی است .ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
اگر چه انواع دیگر پوکه برای شیب بندی در ساختمان یا پی سازی مصرف می شود ، اما وقتی از رانندگان سوال می کنم متوجه می شوم که بار کامیون هایشان بیشتر همان نوعی است که برای تولید بلوک سبک استفاده می شود. انگار که کارگاههای مشابه در کشور همسایه فعال شده است!
ناگفته نماند که به طور متوسط از هر تن پوکه معدنی حداقل ۳۰۰ بلوک ساختمانی ۵ کیلوگرمی تولید می شود . قیمت هر بلوک به طور متوسط ۱۵۰۰ تومان است . اگر صادرات بلوک انجام شود با احتساب هزینه های تولید ، می توان ۶ برابر بیشتر در آمد کسب کرد . موضوعی که از دید مصرف کننده خارجی پنهان نیست و به همین دلیل خواهان ماده اولیه است نه محصول.

دیگی که برای همسایه می جوشد
سری به یکی از کارگاههای نسبتا بزرگ بلوک سبک در جاده تبریز بستان آباد می زنیم . وقتی به آنجا می رسیم رکود از سرو روی محیط می بارد . نیسان وانت ها مشغول بارگیری تعداد اندکی بلوک هستند . وسط محوطه حدود ۲ تن ماده معدنی دپو شده و ماشین آلات هم کاملا ساکت ایستاده اند …
صاحب کارگاه به استقبال ما می آید.ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
آذر کمان می گوید: تا همین چند وقت پیش روزی ۲۰ تن بار وسط کارگاه تخلیه و مصرف می شد . اما وقتی در طول ۴ ماه ۳ بار پی در پی قیمت ماده اولیه را افزایش داده اند و از آن طرف اجازه افزایش قیمت بلوک را نداریم ، به این روز افتاده ایم. چون تولید صرف ندارد . نیروها را به همان نسبت کاهش تولید کمتر کرده ایم و با ادامه این روند به زودی تعطیل می کنیم.

در روستاهای اطراف هروی هم کارگاههای کوچک بلوک سبک وجود دارد .
پاکزاد هم صاحب یکی از آنهاست. او توضیح می دهد که تا چندی قبل عراق خریدار بلوکهای ما بود و از این طریق کمکی به تولید ما می شد. اما از وقتی ساخت و ساز در عراق رونق گرفته به جای افزایش سفارش ، خرید بلوک سبک را متوقف کرده اند. چون پیمانکاران می خواهند قیمت تمام شده را پایین بیاورند ، خودشان کارگاه احداث کرده اند و ماده خام از تبریز می خرند و همان جا بلوک سبک تولید می کنند. خیلی برایشان به صرفه تر است .
در جستجوهای خود متوجه می شوم از ابتدای سال ۹۸ وزارت بازرگانی عراق با عنوان حمایت از تولید داخلی ، وارادات بلوک سبک را ممنوع کرده است. یعنی با ماده خام ما دیگران تولید کننده شده اند!

صادراتی که پای تولید را می کشد
حالا سود صادرات پوکه معدنی به جای خود؛ اما گناه تولید کننده ما این وسط چیست ؟
سوالم را از حسینی رئیس اتحادیه مصالح ساختمانی تبریز می پرسم . می گوید : پوکه معدنی هیچ وقت سیستم تعیین قیمت نداشت . اغلب سر کامیون قیمت بار را تعیین می کردند. حالا هم که بحث صادرات پیش آمده قیمت ثباتی نداریم . هر معدنکار با پیمانکاری به توافق رسیده و چند صد میلیون پیش پرداخت می گیرد و به ترتیب محموله ها از معدن بارگیری می شود.
اما از آنجایی که همینطوری نمی شود قیمت را بالا برد سراغ مسئولان می روم .ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
یوزباشی مدیر کل تعزیرات حکومتی استان می گوید: گزارش هر افزایش بی رویه قیمتی باید از طریق نهادهای نظارتی به ما برسد که در این زمینه سازمان صمت مسئول است.
او تاکید می کند تا امروز هیچ گزارشی مبنی بر افزایش قیمت پوکه معدنی دریافت نشده است.!
و اما رحمانی معاون امور معادن و صنایع معدنی صمت استان هم چنین می گوید : قیمت پوکه در نهایت ۲ برابر شده است . آن هم در مقابل هزینه های چند برابر معدنکاری ، سوخت و البته افزایش سرسام آور قطعات یدکی ماشین آلات وارداتی اتفاق غیر معقولی نیست .
او ادامه می دهد: تا همین سه سال قبل اغلب معادن پوکه به دلیل به هم خوردن عرضه و تقاضا در اثر رکود ساخت و ساز تعطیل بودند . حالا بازار مسکن تکان کوچکی خورده و ۵۰ معدن فعال شده اند و برای یک هزار نفر مستقیم و غیر مستقیم شغل ایجاد کرده اند.
به گفته رحمانی برای جلوگیری از تعطیلی دوباره معادن ، صدور مجوز صادرات بخش اندکی !!! از ماده معدنی استخراجی برای تشویق آنها طبیعی است.

خروج پوکه از کشور و سبک سازی از ساختمان
اگر از قیمت بی قاعده پوکه در داخل بگذریم که نه ۲ برابر بلکه گاهی ۴ برابر فروخته می شود ، این بخش اندک صادراتی !!! خود حدیث مفصل دارد .
رانندگانی که تا مرز بار حمل می کنند می گویند که هر ماه ۵۰۰-۶۰۰ محموله پوکه معدنی تبریز به عراق صادر می شود .
اگر هر کدام حداقل ۲۰ تن بار بزنند و اگر واسطه های دیگری هم پای کار باشند که هستند ، به طور طبیعی مقدار اندکی صادرات نمی شود و انبوهی است برای خودش .
از طرفی وقتی از شرکتهای حمل و نقل داخلی هم سوال می کنم می گویند که بار ارسالی به استانهای مختلف حداقل نصف و در بعضی موارد ۳ برابر کمتر شده است . دلیلش هم کاملا واضح است : قیمت بالای پوکه و به صرفه نبودن تولید بلوک سبک.
این در حالی است که بنا بر مقررات سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور ، در تمام ساخت و سازها می بایست بیش از ۴۰ درصد مصالح سبک استفاده شود . چرا که ایران کشوری لرزه خیز است و این بلوکهای سبک برای ما از نان شب واجب تر است.
اما گرانی نامعقول، آنها را از سفره ساختمان مردم خارج می کند!ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
سراغ یکی از ساختمانهای مسکونی در حال احداث تبریز می روم . در اطراف محل ساخت و ساز کیسه های سیمانی ، آجرهای ماسه آهکی ، بلوکهای سفالی و … هست اما خبری از بلوکهای پوکه ای نیست. سراغ پیمانکار را می گیرم . ظاهرا همان حوالی است و زنگ می زنند که بیاید. او هم دل پری دارد .
فاکتورهای داخل سررسیدش را نشانم می دهد که ببینید قیمت همه مصالح سر به فلک کشیده . مسئولان هم به مردم می گویند دست نگه دارید مسکن ارزان خواهد شد.
پیش فروش که نداشتیم حالا کسی خانه آماده هم از ما نمی خرد . سودی در کار نیست . چون هر متر مربع برای ما گران تمام می شود و مردم هم قدرت خرید چندانی ندارند. بنابراین به سود کم قانع می شویم که سرمایه نخوابد.
از او راجع به قیمت بلوک سبک می پرسم . می گوید امسال ۳ برابر شده . ما دیگر استفاده نمی کنیم. با تعجب می گویم پس به جایش چه چیزی برای سبک سازی مصرف می کنید ؟ می گوید مصالح دیگری تهیه می کنیم.ما هر چیزی ارزان تر باشد می خریم . حالا سبک هم نشد ، نشد !!!

همسفر پوکه ها تا مرز
به منطقه باسمنج تبریز می رویم که نقطه آغاز سفر تمام محموله های پوکه معدنی به خارج از استان و سپس کشور است.
یکی از رانندگان می گوید : مرز سیران بند می برم و یکی از باشماق حرف می زند . سردشت هم هست و یا حاجی عمران . اما تمرچین بیشتر به گوشم می خورد . بنابراین پشت سر ۴ تریلر به سمت پایانه مرزی تمرچین راهی می شویم . پایانه ای که در پیرانشهر آذربایجان غربی قرار دارد و حداقل ۵ ساعتی باید برویم تا برسیم.
برای رسیدن به مقصد که از تبریز به سمت ارومیه آغاز می شود از میان دریاچه ارومیه گذر می کنیم . همان دریاچه ای داشت خشک می شد و حالا از کنار ما رفته بود . ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
راستش سرنوشت خاک هایی که از این مسیر می روند هم کاملا مشابه آب دریاچه است و البته بارش الهی هم نیست که دوباره آنها را برگرداند. خاک می رود و تمام می شود …
حوالی ظهر است که به پیرانشهر می رسیم و مسیری ۴۰ دقیقه ای هم هست که باید تا پایانه طی کنیم . تریلرها به آسانی وارد منطقه تخلیه بار می شوند اما ما را همان ابتدای کار متوقف می کنند .
مسئول درب ورودی می گوید : از کجا آمده اید ؟ توضیح می دهیم از تبریز و برای تهیه گزارش از صادرات پوکه معدنی . اما کارت شناسایی قبول نمی کنند و از ما مجوز و نامه رسمی سازمان می خواهند! به ناچار راه می افتیم به سمت دفتر مدیر گمرک مرزی .
آنجا هم که چندین نفر قبل از منتظر نامه و امضا نشسته اند و به حرمت میهمانی سعی می کنند کار ما را راه بیندازند . اما نتیجه ای نمی گیریم. بعد از بارها تماس و هماهنگی جناب مدیر با ارومیه و مدیر حراست سرانجام می گویند معذورند و ما نمی توانیم مصاحبه و تصویربرداری کنیم!
آمار صادرات یک سال گذشته را درخواست می کنم بلکه حداقل یک عدد به ما بدهند . اما می گویند سیستم خراب است و شما بروید بعدا برایتان ارسال می کنیم . در خلال کش و قوس ها متوجه می شوم که صادرات فقط یک واسطه عراقی دارد که انحصاری کار می کند و یکی از ۲ شرکت پیله وری مرتبط با پوکه را هم مجبور به تعطیلی کرده تا بازار کاملا در دست شرکت خودش باشد. هر چه می آید و می رود به هماهنگی اوست که نامش هم گفته نمی شود و حالا نمی دانم ارقامی که در آمار گمرک موجود نیست چگونه ارسال خواهد شد؟
هم وطنی شاهد گفتگوها و پیگیریهای ماست . اشاره می کند که نکند برای فروش آمده اید. می گویم نه برادر . ما واقعا از آوای تبریز هستیم . توضیح می دهد که صادرات پوکه کار خاصی ندارد . همین جا باید بار را خالی کنند . طرف عراقی فورا می آید قیمت می دهد و بارگیری و حمل می کنند. فقط باید آدمش را پیدا کنید در داخل پایانه .
به ناچار در قالب فروشنده محموله با خودروی همان پیله وران وارد محل بارگیری می شویم . دو نفر جلوتر می آیند و می گویند که فعلا قیمت خوب سراغ نداریم و باید با همان شخص هماهنگ کنیم.
نگاهی به محل می اندازم . تنها کپه های کوچکی از پوکه به چشم می خورد .می پرسم اینجا دپو ندارید ؟ می خندند . ظاهرا هر محموله ای کاملا با هماهنگی وارد می شود و بالافاصله بارگیری و از مرز خارج می شود.
این طور که معلوم است ، هزینه های ساخت و ساز در کشور همسایه با دلار محاسبه می شود. برای هر محموله قیمت در داخل ایران هر چقدر هم بالا باشد ، آن طرف مرز برای خریدار همچنان صرف می کند. این وسط دلالانی هم هستند که سود میان معامله را کسب می کنند.

فرآوری پوکه معدنی، شاید وقتی دیگر
وقتی معدن کاران می گویند در داخل مشتری چندانی نداریم و یا اینکه مصرف کننده انواع محدودی از ماده معدنی هستند ، باید سراغی هم از وضعیت و تعداد کارگاههای تولید مصالح سبک بگیریم .
جعفری رئیس اداره معادن سازمان صمت می گوید : کارخانه فرآوری به آن صورت که مدنظر شماست نداریم. تعداد دقیق و حجم تولید این کارگاههای کوچک موجود را هم نمی دانیم. چون بدون دریافت پروانه از ما فعالیت می کنند . به صورت صنفی از اتحادیه مجوز می گیرند.
حالا بماند که رئیس اتحادیه مصالح ساختمانی هم ما را به اتحادیه های دیگری ارجاع داد.در حاشیه جلسه کارگروه رونق تولید ! سراغ رئیس سازمان صمت استان می روم . می گویم : این همه ذخیره معدنی چطور روی زمین مانده ؟ آیا تا امروز برنامه ای برای ایجاد ارزش افزوده نبوده؟
امین زاده می گوید : واحد فرآوری سرمایه می خواهد برنامه می خواهد . این طور نیست که امروز بخواهیم و به زودی آماده شود.حداقل ۳-۴ سال زمان لازم دارد!
دیگر نمی گویم کلی از این ۳ سال ها در طول این همه سال بوده و فقط توضیح می دهم که حالا دیگر قیمت تولید خیلی بالا رفته ، دیگر کسی رغبت به احداث کارخانه ندارد . همین کارگاههای کوچک هم تعطیل می شوند . نباید تدبیری برای حمایت از تولید و کاهش فروش خام این ماده معدنی کرد؟
جواب می دهد : کسانی که ماده خام ارسال می کنند فرآیند غیرقانونی طی نمی کنند که جلوی آنها را بگیریم . اما سعی خواهیم کرد در آینده نزدیک به یک تعادل در عرضه ، فروش و صادرات پوکه معدنی برسیم.

خاک ، خشت و فردا …
کنار یکی از معادن بزرگ پوکه ایستاده ام . صدای زنجیرها و چرخهای ماشین آلات معدنی پیوسته به گوش می رسد . تریلرهای حمل صادراتی کنار هم ردیف ایستاده اند و دو کامیون کارگاههای داخلی هم در صف بارگیری ، البته بعد از تریلرها!ارزش افزوده ، همسفر پوکه های معدنی
نقوی کارشناس زمین شناسی در یکی از تحقیقات خود اشاره کرده که به دلیل برداشتهای بی رویه ، حالا ذخایر پوکه نه به سهولت قبل و در سطح زمین بلکه از مناطقی استخراج می شود که نیازمند حفاری ده متری برای باطله برداری است.
یعنی کف گیر خیلی از معادن به ته دیگ نزدیک و نزدیک تر می شود.
این موضوع صحبتهای سرمایه گذار چینی یکی از معادن استان را در خاطرم می آورد که می گفت : اغلب ذخایر معدنی در چین و البته برخی کشورها استخراج نمی شود . باید سرمایه ای برای نسل های آینده هم داشته باشیم .
می دانم که این ذخایر با غیر فعال شدن آتشفشان های ما هرگز تشکیل نخواهد شد و به این فکر می کنم ; خاکهایی که می باید خشتی می شد و خانه های ما را آباد می کرد چرا باید برود و دیوار دیگری را بلند کند ؟!! …

گزارش مکتوب: مهین انتظار

 

 

 

 

 

 


کانال تلگرام تبریز ما


 

جمع آوری مطالب از: آژانس خبری تحلیلی آوای تبریز

منبع خبر

 

پ
نظرات و تجربیات شما
نام:
ایمیل:
سایت شما:
* نظری شما:
قوانین ارسال نظر
قوانین ارسال نظر

لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر،تکرار نظر دیگران،توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

لطفا نظرات بدون بی احترامی ، افترا و توهین به مسٔولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

در غیر این صورت < <دیوار خبر>>مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.